Πρόσθετα τροφίμων: πότε τα συναντώ χωρίς να το καταλάβω
Όσο περισσότερο ασχολούμαι με την καθαρή διατροφή, τόσο συνειδητοποιώ ότι τα πρόσθετα τροφίμων δεν είναι κάτι μακρινό ή σπάνιο. Δεν υπάρχουν μόνο σε έτοιμα γεύματα ή εξόφθαλμα επεξεργασμένα προϊόντα. Τα συναντώ καθημερινά, συχνά χωρίς να το καταλαβαίνω, σε τρόφιμα που κάποτε θεωρούσα «ασφαλείς» επιλογές.
Αυτό το άρθρο δεν το γράφω για να τρομάξω ή να υπερβάλλω. Το γράφω γιατί πιστεύω ότι η γνώση μάς δίνει ελευθερία επιλογής. Και η καθαρή διατροφή, για μένα, ξεκινά ακριβώς από εκεί.
Τι είναι στην πράξη τα πρόσθετα τροφίμων;
Στην καθημερινότητα, τα πρόσθετα τροφίμων χρησιμοποιούνται για πολύ συγκεκριμένους λόγους:
- να διατηρείται ένα τρόφιμο περισσότερο χρόνο
- να έχει σταθερή γεύση από παρτίδα σε παρτίδα
- να μην αλλοιώνεται το χρώμα ή η υφή του
- να αντέχει μεταφορές και αποθήκευση
Αυτό σημαίνει ότι όσο πιο «βιομηχανικό» είναι ένα τρόφιμο, τόσο περισσότερες πιθανότητες υπάρχουν να περιέχει πρόσθετα. Δεν είναι όλα ίδια και δεν έχουν όλα τον ίδιο ρόλο, αλλά το κοινό τους χαρακτηριστικό είναι ότι δεν θα τα χρησιμοποιούσα αν μαγείρευα το ίδιο τρόφιμο στο σπίτι.
Γιατί συχνά δεν τα καταλαβαίνω;
Ο βασικός λόγος είναι η ορολογία. Στις ετικέτες, τα πρόσθετα τροφίμων σπάνια αναφέρονται με απλές λέξεις. Αντίθετα, εμφανίζονται:
- ως κωδικοί (Ε + αριθμός)
- ως τεχνικοί όροι
- ως «γενικές» περιγραφές (π.χ. σταθεροποιητές, αρωματικές ύλες)
Όταν δεν έχω εξοικείωση με αυτούς τους όρους, το μάτι μου απλώς προσπερνά. Κι έτσι, καταλήγω να αγοράζω κάτι χωρίς να ξέρω τι ακριβώς περιέχει.
Τρόφιμα που περιέχουν πρόσθετα χωρίς να το περιμένω
Ψωμί και αρτοσκευάσματα
Το ψωμί του τοστ, τα συσκευασμένα ψωμάκια και πολλές έτοιμες ζύμες περιέχουν πρόσθετα για να διατηρούνται μαλακά και «φρέσκα» για εβδομάδες. Αν σκεφτώ πόσες μέρες διαρκεί ένα σπιτικό ψωμί, καταλαβαίνω εύκολα τη διαφορά.
Σάλτσες και dressings
Ακόμη και οι πιο απλές σάλτσες συχνά περιέχουν πρόσθετα για ομοιογένεια, υφή και διάρκεια. Ειδικά προϊόντα που υπόσχονται «τέλεια υφή» συνήθως δεν την πετυχαίνουν τυχαία.
Γιαούρτια με γεύσεις
Σε αντίθεση με το απλό γιαούρτι, οι γευστικές εκδοχές έχουν συχνά πρόσθετα για άρωμα, χρώμα και σταθερότητα. Η εικόνα του φρούτου στο καπάκι δεν λέει πάντα όλη την αλήθεια.
Δημητριακά πρωινού
Ακόμη και κάποιες «υγιεινές» επιλογές περιέχουν πρόσθετα για τραγανότητα και ομοιόμορφη γεύση. Όσο πιο επεξεργασμένα είναι, τόσο αυξάνεται η λίστα συστατικών.
Φυτικά ροφήματα
Τα φυτικά ροφήματα δεν είναι όλα ίδια. Πολλά περιέχουν πρόσθετα για να μη διαχωρίζεται το υγρό, να έχει πιο πλούσια υφή και σταθερή εμφάνιση.
Όταν η λέξη «παραδοσιακό» λειτουργεί παραπλανητικά
Έχω μάθει να κρατάω μικρό καλάθι με λέξεις όπως:
- παραδοσιακό
- χωριάτικο
- σπιτικό
- αγνό
Αυτές οι λέξεις αφορούν συχνά το προφίλ του προϊόντος και όχι απαραίτητα τη σύνθεσή του. Μόνο η λίστα συστατικών μπορεί να μου δείξει αν πρόκειται για κάτι πραγματικά απλό ή απλώς για έξυπνο marketing.
Πώς συνδέεται όλο αυτό με την καθαρή διατροφή
Για μένα, καθαρή διατροφή σημαίνει:
- λιγότερη επεξεργασία
- περισσότερη διαφάνεια στα τρόφιμα
- επιστροφή στα βασικά υλικά
Δεν ψάχνω τη «μηδενική» κατανάλωση πρόσθετων. Ψάχνω την ισορροπία. Αν τα περισσότερα τρόφιμα που καταναλώνω καθημερινά είναι απλά, τότε τα υπόλοιπα παύουν να με αγχώνουν.
Πρακτικοί τρόποι να τα αναγνωρίζω
Με τον καιρό, κατέληξα σε μερικούς απλούς κανόνες:
- Αν ένα τρόφιμο περιέχει πάνω από 8–10 συστατικά, το σκέφτομαι
- Αν δεν αναγνωρίζω τις μισές λέξεις, μάλλον δεν είναι για καθημερινή κατανάλωση
- Αν υπάρχει απλούστερη εκδοχή στο ράφι, τη δοκιμάζω
- Αν ένα προϊόν «κάνει τα πάντα», συνήθως έχει πολλά πρόσθετα
Δεν χρειάζεται να ξέρω απέξω όλους τους κωδικούς. Αρκεί να παρατηρώ το σύνολο.
Πώς άλλαξε ο τρόπος που ψωνίζω
Σήμερα ψωνίζω διαφορετικά:
- κινούμαι περισσότερο στα περιφερειακά του σούπερ μάρκετ
- δίνω βαρύτητα σε βασικές πρώτες ύλες
- συγκρίνω ετικέτες, όχι μόνο τιμές
Και αυτό από μόνο του με οδηγεί πιο κοντά στην καθαρή διατροφή, χωρίς να χρειάζεται τελειότητα.
Τι κρατάω τελικά
Τα πρόσθετα τροφίμων δεν είναι «εχθρός». Είναι μια πραγματικότητα. Το θέμα είναι αν τα γνωρίζω ή αν τα καταναλώνω μηχανικά.
Όταν ξέρω πότε τα συναντώ χωρίς να το καταλάβω, μπορώ να επιλέγω πιο συνειδητά. Και αυτή η επιλογή είναι, για μένα, ο πυρήνας μιας καθαρής διατροφής που μπορώ να διατηρήσω στη ζωή μου.
Αν έχεις αναρωτηθεί τι σημαίνουν οι κωδικοί με το γράμμα “Ε” που βλέπεις στις ετικέτες τροφίμων και πώς σχετίζονται με τα πρόσθετα, έχω ετοιμάσει ένα ξεχωριστό άρθρο όπου τα εξηγώ απλά και χωρίς υπερβολές.
Διάβασε εδώ: Τι κρύβεται πίσω από τον κωδικό “Ε” στα τρόφιμα
https://www.evisnutritiontips.gr/2025/11/blog-post.html
Να φροντίζετε το σώμα σας, το μυαλό σας και την ψυχή σας.
Εύη Μπέλλου
Το συγκεκριμένο άρθρο είναι δική μου πρωτότυπη συγγραφή και στηρίζεται σε προσωπική μου έρευνα, εμπειρία και μελέτη δημοσιευμένης βιβλιογραφίας, όπου και την αναφέρω. Το περιεχόμενο παρέχεται καθαρά και μόνο για ενημερωτικούς σκοπούς και σε καμία περίπτωση δεν προτρέπουν κάποιον να ακολουθήσει ή να διακόψει φαρμακευτική αγωγή ή να αγνοήσει ιατρικές συμβουλές ή επαγγελματική συμβουλή. Ο αναγνώστης παραμένει ο ίδιος υπεύθυνος για τις επιλογές του και καλείται να συμβουλεύεται πάντα επαγγελματία υγείας πριν κάνει οποιαδήποτε τροποποίση στη διατροφή, στον τρόπο ζωής ή στη λήψη συμπληρωμάτων. Κάθε ομοιότητα με άλλο δημοσίευμα είναι συμπτωματική. Η αναδημοσίευση επιτρέπεται μόνο αν γίνει σαφή αναφορά στην πηγή και ενεργό σύνδεσμο προς το παρόν ιστολόγιο.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
- Παναγιώτης Κουμεντάκης/ Θεοδώρα Ρεσβάνη- Κουμεντάκη, Υγεία ή Αρρώστια; Διαλέξτε!!, Εκδόσεις Υγεία για Όλους, 2η Έκδοση, Αθήνα 1990.
- Ζαμπετάκης Ιωάννης, Χημεία Τροφίμων, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 2009.
- Ζαμπετάκης Ιωάννης, Διατροφική Αξία, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 2009.
- Ζαμπετάκης Ιωάννης, Τεχνολογία Τροφίμων και Διατροφή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, 2009.
